CÔNG AN TRẠI 5 - THANH HÓA ĐÁNH ĐẬP VÀ XỊT HƠI CAY VÀO TÙ NHÂN CHÍNH TRỊ

 

                                           Ông Phan Vân Bách (Hình: Facebook Phan Van Bach)

 Cai tù Trại 5 - Thanh Hóa đã sử dụng bình xịt hơi cay và tấn công bằng vũ lực nhằm vào sáu người tù chính trị, trong đó có ông Phan Vân Bách, tại khu biệt giam thuộc Phân trại số 1.

 

Thông tin được ông Phan Vân Bách tường thuật lại cho vợ là bà Nguyễn Thị Yêu trong cuộc thăm nuôi hôm Thứ Năm, ngày 12.2.2026 (tức 26 tháng Chạp âm lịch). Phan Vân Bách không nêu thời điểm cụ thể, nhưng cho biết ông và các bạn tù đã bị đánh đập và xịt hơi cay hai lần trong vòng một tháng qua.

Theo lời ông Bách kể lại, nguyên nhân là do các tù nhân chính trị không chấp nhận vào “chuồng cọp” trong giờ điểm buồng để phản đối hình thức giam giữ mà họ cho là vô nhân đạo. Trong lần đàn áp đầu tiên, cai tù còn đưa một tù nhân hình sự mang án “giết người” vào khu biệt giam để đánh ông Bách.

 

Trước đó, cả sáu người đã nhiều lần làm đơn gửi Ban Giám thị để phản đối chế độ giam giữ khắc nghiệt mà họ gọi là “chuồng cọp”, nhưng không nhận được phản hồi. Các TNLT này làm đơn xin được đi lao động để có thể ra khỏi khu biệt giam, hít thở không khí bên ngoài và cải thiện phần nào sức khỏe đang suy kiệt, song đề nghị này không được chấp thuận.

Sau hai lần bị đánh đập và xịt hơi cay, ông Bách bắt đầu mắc chứng mất ngủ kéo dài. Ông nhiều lần xin thuốc nhưng cán bộ y tế không cấp. Ông cũng đề nghị trại giam lập đơn thuốc để gia đình gửi vào, nhưng yêu cầu này không được chấp nhận. Do mất ngủ liên tục, ông rơi vào tình trạng mệt mỏi nghiêm trọng. Có đêm, ông phải đập cửa buồng biệt giam để gọi cán bộ xin thuốc, song vẫn không được đáp ứng.

 

Sức khỏe của các TNLT, đặc biệt là ông Bách, sau hai lần bị đánh đã giảm sút rõ rệt. Bà Yêu cho biết bà “không thể ngờ” khi chứng kiến tình trạng sa sút nhanh chóng của chồng so với lần gặp hồi tháng trước. Ông được mô tả là “đi không vững, da mặt xám ngoét, tức ngực, khó thở và nói không ra hơi”.

Phan Vân Bách bị bắt ngày 29/12/2023 với cáo buộc “Tuyên truyền chống nhà nước”. Chỉ sau vài tháng bị giam giữ tại nhà tù Hỏa Lò, sức khỏe ông xuống dốc nghiêm trọng. Ông sụt 27kg, đi đứng xiêu vẹo vì chứng tiêu chảy kéo dài do không được chữa trị. Sau 19 tháng tù, ông rụng gần chục chiếc răng, tai điếc nặng, bệnh tiêu chảy và ghẻ lở kéo dài. Sau khi chuyển trại, tình trạng tiêu chảy thuyên giảm phần nào và cân nặng ông có tăng trở lại. Tuy vậy, Tháng Bảy năm 2025, ông tuyệt thực để yêu cầu được khám chữa bệnh theo luật định nhưng không được chấp thuận. Sau một tháng hai ngày tuyệt thực, ông Bách sụt 11kg.

 

Nhiều tuần sau đó, nhà tù cho phép ông đi trồng răng với điều kiện gia đình phải tự chi trả toàn bộ chi phí. Tuy nhiên, răng mới gây đau đớn và lở loét nên phải tháo bỏ. Hơn một năm nay, ông không ăn được cơm mà chỉ có thể húp cháo loãng.

Hơn hai tháng nay, ông không được mua thêm đồ ăn, nước uống vì từ chối ký nhận khoản tiền gọi là “công lao động” mà trại giam tự ý ghi vào sổ lưu ký cho ông. Trên thực tế, ông không hề được đưa ra ngoài lao động, nhưng cai tù vẫn cộng một khoản tiền vào sổ như thể ông có tham gia lao động. Điều này đồng nghĩa, nếu có cơ quan cấp trên đến kiểm tra hồ sơ, giấy tờ sẽ thể hiện rằng ông vẫn được ra ngoài làm việc, thay vì bị biệt giam trong khu “chuồng cọp” như ông đã tố cáo.

 

Đây không đơn thuần là sự thiếu minh bạch hay nhập nhằng trong quản lý, mà là biểu hiện của chính sách phân biệt đối xử nhằm trừng phạt những người bất đồng chính kiến, đồng thời che giấu dấu vết trước các cáo buộc của các tổ chức nhân quyền quốc tế về tình trạng ngược đãi và tra tấn tù nhân.

 

Trong khi đó, báo chí quốc doanh hôm 10/2/2026 đồng loạt đưa tin Bộ Công an công bố dự thảo nghị định đề xuất tăng 50% định lượng thịt, cá và nâng tần suất khám sức khỏe cho tù nhân lên mỗi năm một lần, với mục tiêu cải thiện điều kiện sinh hoạt và chăm sóc y tế, khẳng định tính nhân văn của Nhà nước. Thế nhưng thực tế tại Trại 5 - Thanh Hóa, như gia đình ông Phan Vân Bách phản ánh, vẫn là một câu chuyện hoàn toàn tương phản. Việc đánh đập, xịt hơi cay, từ chối cấp thuốc, áp dụng các hình thức biệt giam hà khắc không chỉ vi phạm quyền lợi tối thiểu của người tù, mà là một hình thức giết người có chủ đích.

 

Cái “tính nhân văn” mà bộ Công an tuyên truyền, e rằng ngay cả những người “không tù” hoặc “chưa tù” có lẽ còn khó được hưởng, huống chi là tù nhân. Cùng một hệ thống nhà tù, nhưng có những cách đối xử rất khác, đặc biệt là với những tù nhân lương tâm can trường, quả cảm.