Ông Nguyễn Văn Phương khi vừa mãn án, ngày 20/4/2026
Quyền Con Người có từ khi sinh ra...
Hồi Nguyễn Tường Thụy mới bị bắt, tôi từng viết vài dòng về ông và tự nhủ sẽ kể tiếp câu chuyện về con người bình dị, đáng mến ấy. Sáu năm trôi qua, ông đã lặng lẽ đi hết nửa chặng đường tù, lời hứa của tôi vẫn dang dở. Viết về những người mình quý mến, hay cảm thấy gần gũi, quả thật không dễ.
Tôi nhớ rõ lần đầu gặp
ông là vào tháng Mười năm 2012, khi tôi mới ra tù. Vài hôm trước, một người bạn
cho biết sẽ có khách Hà Nội tới thăm, dặn tôi chuẩn bị cơm tiếp đón. Tôi thậm
chí còn không buồn hỏi khách là ai, vì có nói tên, tôi cũng chưa chắc biết. Bạn
bè và người quen của tôi hầu hết đều đang ở tù, hoặc bị giam lỏng tại nhà sau
khi mãn án. Thôi thì “tứ hải giai huynh đệ”, người ta đã dám tới thăm một kẻ
mang danh “ tù phản động” là vinh dự rồi.
Ngày 08/6/2026, tòa án cộng
sản tại Sài Gòn đã mở phiên phúc thẩm và kết án Mục sư Nguyễn Mạnh Hùng 05 năm
06 tháng tù giam với cáo buộc “Tuyên truyền chống nhà nước”. Giống như đối với
các nhà hoạt động nhân quyền khác, dù được thông báo là xét xử “công khai”,
nhưng ngay từ sáng sớm, lực lượng an ninh cả sắc phục lẫn thường phục đã đứng rải
rác, chốt chặn khắp các ngả đường dẫn tới trụ sở tòa án. Không một ai được tham
dự phiên tòa, ngoại trừ con trai và người bạn đời của mục sư Hùng được triệu tập
đến với tư cách “người làm chứng” trong vụ án.
Vậy mục sư Nguyễn Mạnh
Hùng là ai? Chúng ta cùng tìm hiểu đôi nét về ông.
Ông Đặng Đình Bách là một luật sư, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Pháp luật và Chính sách Phát triển Bền vững (LPSD) - một tổ chức phi chính phủ hỗ trợ các cộng đồng chịu ảnh hưởng bởi ô nhiễm và thúc đẩy các chính sách phát triển bền vững. Trong nhiều năm, ông kiên trì vận động chính phủ Việt Nam cam kết thực hiện chính sách không phát thải carbon, giảm phụ thuộc vào than đá, đồng thời kêu gọi minh bạch và trách nhiệm giải trình trong các dự án gây ô nhiễm môi trường.
Trước khi trở thành Giám
đốc LPSD, ông Bách từng làm việc tại Bộ Nội vụ, sau đó là Thời báo Kinh tế (thuộc
Bộ Công thương), rồi trưởng ban Trị sự Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Hội Luật
gia Việt Nam.
Theo Tổ chức Project 88,
Bách là một Phật tử, ăn chay trường và rất thích nấu ăn cho vợ con.
Những nỗ lực vì môi trường
của Đặng Đình Bách nhận được sự ủng hộ và đánh giá cao từ nhiều tổ chức quốc tế.
Nhưng nghịch lý thay, chính các hoạt động phi chính trị của ông lại trở thành mối
đe dọa cho các lợi ích kinh tế và quyền lực của giới cầm quyền.
Trần Hoàng Giang năm 2025 tại Thái Lan (hình nhân vật cung cấp)
Vậy là đã 12 năm, từ
tháng 9/2014, hôm nay tôi mới lại có dịp nói chuyện với Trần Hoàng Giang. Khi ấy
tôi đang bị quản chế ở Hải Phòng, còn Giang vừa ra tù và ở tạm nhà trọ của anh
Huỳnh Anh Tú trong khu Vườn Rau Lộc Hưng (Tân Bình, Sài Gòn).
Không biết anh Tú giới
thiệu thế nào mà Giang cứ tưởng tôi là đàn ông, nên gọi tôi bằng “anh”.
Lần này, để tạo không khí
thân thiện, tôi nhắc:
- Hôm nay đừng gọi chị bằng
“anh” nữa nhé.
Giang cười khì:
-Lúc đó em vừa ra tù,
chưa quen điện thoại. Mười mấy năm chỉ tiếp xúc với đàn ông, có nghe tiếng phụ
nữ bao giờ đâu nên mới nhầm. Giờ cho tiền em cũng không dám nhầm nữa.
Nhà báo tự do Lê Dũng Vô-va
Lê Văn Dũng, người được
công luận biết đến với cái tên quen thuộc là Lê Dũng Vô-va, sinh ngày
10/10/1970 tại Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây cũ, nay thuộc thành phố Hà Nội. Ông xuất
thân trong gia đình công chức, học tại Đại học Bách khoa Hà Nội và tốt nghiệp với
tấm bằng Kỹ sư ngành điện.
Lê Dũng Vô-va từng bộc bạch,
ông không hiểu nhiều về các giá trị nhân quyền và sự thật lịch sử của đất nước
cho đến khi các cuộc biểu tình chống Trung cộng xảy ra vào cuối năm 2007. Tuy
nhiên, phải đến mùa hè năm 2011, ông mới dám “bước xuống đường” để công khai
bày tỏ thái độ trước vận mệnh của đất nước.
Ông Phan Vân Bách (Hình: Facebook Phan Van Bach)
Thông tin được ông Phan
Vân Bách tường thuật lại cho vợ là bà Nguyễn Thị Yêu trong cuộc thăm nuôi hôm
Thứ Năm, ngày 12.2.2026 (tức 26 tháng Chạp âm lịch). Phan Vân Bách không nêu thời
điểm cụ thể, nhưng cho biết ông và các bạn tù đã bị đánh đập và xịt hơi cay hai
lần trong vòng một tháng qua.
Ben Swanton, đồng giám đốc The Project 88, tác giả của tập tài liệu phân tích về Kế hoạch của Hà Nội. HÌnh ảnh được nhân vật cung cấp.
Lời thưa: Chỉ vài giờ sau
khi Dự án 88 (The 88 Project) công bố loạt tài liệu tối mật mang tên “Kế hoạch
xâm lược thứ hai của Mỹ”, kèm theo bản phân tích dài hơn 100 trang, nhiều hãng
thông tấn lớn đã nhanh chóng đưa tin và viết bài bình luận.
Nhưng trong số những bài
báo gần như tức thì ấy, có lẽ phóng viên kỳ cựu Carl Robinson là người hiểu
chuyện hơn cả.
Trong bài viết “Fooled
You Again, America”, đăng trên Substack ngày 4/2, cựu phóng viên AP đã đưa ra một
phân tích chính trị trực diện, pha chút mỉa mai, cho thấy ông không chỉ hiểu rõ
tư duy của giới lãnh đạo cộng sản Việt Nam, mà còn hiểu cả sự “vô tư” của nước
Mỹ.
Một nhà báo quốc tế từng
nói với tôi rằng anh ấy đã bị đồng nghiệp, thậm chí cả những người đang học để
lấy bằng tiến sĩ ở Mỹ chỉ trích vì viết về chủ đề “tuyên truyền chống Mỹ”. Lý
do rất đơn giản: họ tin rằng trong nhiều năm trở lại đây, chính sách tuyên truyền
chống Mỹ ở Việt Nam đã không còn tồn tại.
Tôi xin đăng lại bản tiếng
Việt bài viết của phóng viên kỳ cựu Carl Robinson (do AI dịch) để quý độc giả
tham khảo.
LẠI LỪA ĐƯỢC NƯỚC MỸ RỒI!
Tài liệu an ninh Việt Nam
bị rò rỉ cho thấy thế giới quan không hề thay đổi suốt hàng chục năm — với Hoa
Kỳ vẫn được coi là mối đe doạ hàng đầu trên mọi mặt trận.
Carl Robinson
04/02/2026
Còn nhớ cơn sốt phấn
khích cách đây vài năm về chuyện Việt Nam gia nhập “liên minh chống Trung Quốc”
của Mỹ không? Nhiều người tin - và đến giờ vẫn tin. Tổng thống Biden bay tới Hà
Nội, ký một “Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện” hào nhoáng, và ngay lập tức
các viện nghiên cứu đồng loạt dự đoán nào là F-16, C-130, tuần tra chung, đủ cả
bộ.
Những người phụ nữ nghèo, chở những gánh hoa trên chiếc xe đạp cũ. HÌnh Internet.
Nghe tiếng cạch cửa, mụ
biết ngay là chồng về. Hơn tuần nay, ngày nào lão cũng đi từ sáng đến khuya. Lão
Sức vốn chăm chỉ, nhưng cả tháng nay thất nghiệp nên sinh tật nhậu nhẹt. Vài lần
còn cho qua, chứ đêm nào cũng làm mất giấc ngủ, mụ đâm cáu. Mấy hôm trước mụ
tuyên bố:
-Từ mai ông còn về trễ nữa
thì cứ xác định ngủ ngoài sân.
Nhưng bao nhiêu cái “mai”
trôi qua, mụ vẫn không nỡ. Chỉ khi thấy lão yên vị trên giường, hoặc lăn ra ghế
ngáy khò khò, mụ mới dám chợp mắt. Nói là ngủ, chứ có khi mụ trằn trọc tới
sáng, rồi ra chợ ngồi ngáp ruồi.
Ngày 10/1/2026, báo chí quốc doanh đồng loạt đưa tin Việt Nam sắp thành lập một lực lượng hoạt động trên không gian mạng nhằm “bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng”. Thông tin do ông Trần Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, công bố tại Hội nghị tổng kết công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng năm 2025. Tuy nhiên, chỉ hai ngày sau, tin tức này đã biến mất khỏi các trang báo "lề đảng", không kèm theo bất kỳ lời giải thích nào.
Tháng 11 năm ngoái, khi Nguyễn Văn Nghiêm ra tù, tôi gọi
điện cho ông, vừa để thăm hỏi, vừa xin phỏng vấn viết bài. Ông đáp, giọng tỉnh
bơ: “Tất cả những gì báo đảng viết về anh đều là sự thật. Em cứ dựa vào đó,
cần gì thêm thì cho anh biết.”
“Sự thật” ông Nghiêm nhắc đến bao gồm cả bản án tù 20
năm mà theo ông là “chẳng oan chút nào”, cái giá phải trả cho một con người cũ,
tội lỗi và rồ dại.
Một con người bị đày đọa gần hết cả cuộc đời lại có thể nói lời thứ tha nhẹ nhàng như sương khói, nhất định phải là bậc phi thường, đã đạt đến ánh sáng của sự giải thoát.
Trong lịch sử tranh đấu
đòi tự do cho dân tộc thời hậu chiến, hiếm có ai mang cuộc đời bi tráng như
Trương Văn Sương, người đã trải qua gần 34 năm lưu đày trong các nhà tù cộng sản.
Không lừng danh như những Trần Văn Bá, Hoàng Cơ Minh, Lê Quốc Túy hay Mai Văn Hạnh,
nhưng tên tuổi Trương Văn Sương đã trở thành biểu tượng của lòng trung thành sắt
đá với lý tưởng tự do, của sự kiên định thầm lặng – thứ thầm lặng uy dũng và
lay động tâm can.
Trương Văn Sương sinh năm
1943, quê Sóc Trăng, từng là trung úy Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. Ông bị đưa đi
lưu đày vào đúng ngày Sài Gòn thất thủ, 30/4/1975 suốt 6 năm trong các “trại cải
tạo” ở miền Nam. Năm 1981, sau khi được thả, ông vượt biên sang Thái Lan và gia
nhập “Mặt trận Thống nhất các Lực lượng Yêu nước Giải phóng Việt Nam” do Lê Quốc
Túy, Trần Văn Bá lãnh đạo, với khát vọng xây dựng một phong trào cứu quốc tại
quê nhà.
Khi Giải Nobel Hòa bình
năm 2025 được trao cho Maria Corina Machado, nhà hoạt động nhân quyền, nữ chính
trị gia 58 tuổi của Venezuela, tôi chợt nghĩ đến Đinh Thị Thu Thủy, người đã lặng
lẽ đi gần hết chặng đường bảy năm tù giam, trong sự cô đơn, mỏi mòn, nhưng vẫn
đầy kiên gan và quả cảm.
Đinh Thị Thu Thủy sinh
năm 1982 tại Sóc Trăng (nay thuộc thành phố Cần Thơ). Năm 2006, cô tốt nghiệp Đại
học Cần Thơ với tấm bằng kỹ sư chuyên ngành “Bệnh học thủy sản”. Con đường học
vấn của Thủy không dừng lại ở đó: năm 2010, cô được cấp chứng chỉ trình độ C tiếng
Anh, và đến năm 2011, hoàn tất chương trình thạc sĩ ngành “Nuôi trồng thủy sản”.
Cha Anton Nguyễn Văn Đức- Bề trên Đan viện Thiên An- Huế.
Cha ơi, suốt ba năm kể từ
ngày Chúa gọi cha về, con đã chọn sự im lặng. Con đã nhiều lần muốn viết về
cha, về con đường cha vác thập giá, và nhất là về bức “di thư” cha đã trao phó
cho con công bố sau khi cha qua đời. Nhưng quả thật, con không biết phải bắt đầu
từ đâu. Con hiểu mình chẳng xứng đáng với niềm tin cậy và tình thương cha dành
cho, nhưng cha đã tặng con ân huệ ấy - một ân huệ đau thương mà con không bao
giờ muốn nhận thêm từ bất kỳ ai khác.
Fanpage Nhật Ký Yêu Nước từng được xem là một trong những diễn đàn xã hội – chính trị sôi động và có ảnh hưởng nhất tại Việt Nam. Trong những năm phong trào biểu tình ôn hòa chống sự bành trướng của Trung cộng còn sôi sục, NKYN trở thành nơi tập hợp tiếng nói mạnh mẽ, điểm hẹn của những người yêu nước, khát khao tự do và công lý.
Phan Tất Thành, cựu admin Nhật Ký Yêu Nước.Dù nhiều lần bị tin tặc tấn công, chặn hiển thị, thậm chí bị đổi tên (thành “Văn Toàn"), tính đến tháng 8/2025, NKYN vẫn có khoảng 800 ngàn lượt theo dõi, một con số cho thấy sức hút và những nỗ lực bền bỉ.
Để tránh sự truy sát của nhà cầm quyền, các quản trị viên của fanpage đều ẩn
danh. Tháng 7/2023, lần đầu tiên công chúng biết đến cái tên Phan Tất Thành, một
cựu admin NKYN, sau khi anh bị bắt với nhiều chi tiết kinh hoàng, gây sửng sốt
dư luận.
Những diễn biến về cuộc
biểu tình rầm rộ của người dân Nepal khiến tôi nhớ đến câu mỉa mai của an ninh
Việt Nam khi thẩm vấn tôi: “Sau này nếu
thời thế thay đổi, chắc những người như chị trả thù chúng tôi ác lắm nhỉ?”
Nghe qua tưởng chỉ là lời
châm chọc, nhưng ẩn sau đó có thể là sự dò xét và nỗi ám ảnh sợ hãi triền miên.
Hơn ai hết, an ninh CSVN hiểu rằng, những con người hôm nay còn cam chịu sẽ đứng
lên vào ngày mai, và sức mạnh quần chúng ấy đủ để cuốn phăng cả một triều đại.
Cuối cùng, sau gần 8 năm kiên trì với sự giúp đỡ tận tình của bạn bè và các luật sư, chồng tôi, anh Huỳnh Anh Tú đã được cầm trên tay cuốn sổ hộ khẩu. Trong sổ ghi ngày cấp là 28/5/2021, nhưng vì Sài Gòn đang trong giai đoạn “giãn cách xã hội” nên mãi đến ngày 29/6/2021, anh mới chính thức được nhận. Tức là anh nhận được sổ chỉ… hai ngày trước khi chế độ sổ Hộ khẩu bị bãi bỏ.
Luật sư Nguyễn Hà Luân đã bình luận về “cuốn sổ có số
phận ly kỳ” này như sau:
“Người chủ của nó đã mất gần 8 năm, từ cuối
2013 đến 2021 mới có thể cầm trong tay cuốn sổ này. Ngày đầu tiên chủ nhân cầm
nó trong tay, là ngày 29 tháng 6 năm 2021. Nó sống thêm ngày 30.6 là được 2
ngày. Đến hôm nay, ngày 01.7.2021, nó cùng với hệ thống hộ khẩu cả nước bước
vào ngày khai tử đầu tiên”.
Tác
giả của bức thư này là một phóng viên trẻ, làm việc cho một số cơ quan truyền
thông quốc tế. Trong một lần Angie (tên đã được thay đổi) liên lạc để phỏng vấn,
chúng tôi quen nhau. Cô quý mến những người “cầm bút bất đắc dĩ” như tôi. Còn
tôi thì luôn trân trọng, ngưỡng mộ những người tài giỏi, nhất là những người trẻ
tuổi.